Şişkinlik, arada bir şiddetlenen karın ağrısı, gaz, kabızlık, ishal, mukuslu dışkılama… Hayat konforunu ciddi şekilde etkileyen bir yakınmalar topluluğundan söz etmek istiyorum bugün sizlere. Hassas bağırsak sendromu gibi uzunca bir tanımlama yerine, kolaylık olsun diye İngilizcedeki karşılığının kısaltılmış şekli olan İBS’yi kullanmak istiyorum bu yazımda. Gelin isterseniz, İBS’yi biraz yakından tanıyalım. İnsan vücudundaki hiç bir organ diğer organlardan bağımsız değildir. Hatta tam tersine, vücuttaki tüm hücrelerin olağanüstü ahenk içinde çalışması sayesinde yaşamsal faaliyetler sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilir. Uzun sözün kısası herhangi bir organda ne olup bittiği diğer organlar dikkate alınmadan anlaşılamaz. Örneğin bağırsaklarımız, beynimizin sağlıklı çalışmasında oldukça büyük role sahiptir. Bu konuya Çölyak hastalığında kısaca değinmiştim ama bugünkü konumuz tam tersi, yani beynimizin bağırsaklarımızı etkilemesi. Duygusal durumdaki en küçük bir sapma bile bağırsakları etkileyebilir. Örneğin heyecan, endişe veya korkunun beyinden bir iletim hattı yoluyla bağırsaklara iletildiğinin en belirgin göstergesi İBS ye daha ziyade mükemmeliyetçi, hassas ve kırılgan kişilerde rastlanıyor olmasıdır. Bu kişiler sıkıntılarını anlatamayıp içlerine atan kişilerdir genellikle. Canlarını sıkan bir şeyle karşılaştıklarında bağırsaklarındaki kasılmalar ya daha güçlü ve normalden uzun sürer, sonucunda ishal görülebilir; ya da zayıf bağırsak kasılmaları gıda geçişini yavaşlatıp sert ve kuru dışkılamaya yol açabilir. Her iki durumda da ayrıca şişkinlik ve bazen şiddetlenen karın ağrısı görülebilir. Gıda alerjisi veya tahammülsüzlüğü ile İBS arasındaki bağlantı henüz net olarak anlaşılamamışsa da, çikolata, baharat, yağ, meyve, fasulye, lahana, karnabahar, brokoli, süt, gazlı içecekler ve alkol tüketimi sonrası İBS yakınmalarının arttığını ifade eden hastalar vardır. Kadınlarda İBS iki kat daha fazla görüldüğü için hormonal değişikliklerin de rol oynadığına inanılıyor. Birçok kadında İBS ile ilgili yakınmaların adet dönemlerinde veya adet yaklaştığında artması, hormonların etkisine dair dolaylı bir kanıt olabilir. Bağırsak enfeksiyonları bazen hastalığın şiddetini arttırabilir. Genetik yatkınlığın bu hastalıkta ne ölçüde rol oynadığı bilinmiyor. İBS tanılı kişilerde belirtiler bazen artıp bazen azalabilir, hatta hastalık tamamen iyileşebilir. Bu sorunu yaşayan insanların yaşam konforları ciddi şekilde etkilenir ama gelin bir de olayın iyi tarafına bakalım. Bu hastalıkta belirtiler çok rahatsız edici olsa da, iltihaplı bağırsak hastalığının en tanınan iki örneği olan Ülseratif kolit ve Crohn hastalığının aksine bağırsak dokusunda değişiklik olmaz, kalın bağırsak kanseri riski artmaz. Genellikle hafif seyirli bir hastalıktır ama bazen tekrarlayan ishal ve kabızlık yakınmaları hemoroide neden olabilir veya mevcut hemoroidin ağırlaşmasına yol açabilir. Hastalığın belirtilerinden kurtulmak için bazı gıdaları yememek beslenme problemlerine yol açabilir. Yaşam konforundaki bozulma ruhsal sorunlara yol açabilir. İBS tanısının nasıl konduğuna gelince… Son üç ayda, her ay en az üç kez olmak şartıyla karın ağrısı veya karında huzursuzluk hissi tanı için gerekli şartlardan biridir. Bu hissin dışkılama ile düzelmesi, dışkının sıklığında ve sertliğinde değişiklik olması şartlarından en az ikisi de ilk şarta eklenirse tanı konabilir. Daha fazla bulgu varsa elbette daha kesin tanı konabilir. Yakınmaların 50 yaşından sonra başlaması, dışkıda kan görülmesi, geceleri görülen veya artan karın ağrısı, karın ağrısının dışkılama ile düzelmemesi, tekrarlayan bulantı veya kusmalar, ateş, demir eksikliğine bağlı kansızlık ve kilo kaybı ciddi hastalıklardan kuşku duymayı gerektirir. Bu durumlarda ileri tetkikler muhakkak yapılmalıdır. Tedavi tüm hastalıklarda olduğu gibi, sebebe yönelik olmalıdır. Bir başka yazıda buluşmak üzere sağlıklı, mutlu ve hoşça kalın.
